Một bộ dây nối đất chống tĩnh điện trông đơn giản — một chiếc kẹp, một sợi cáp — nhưng lại là mắt xích dễ hỏng nhất. Kẹp không cắn qua được lớp sơn, cáp thiếu chiều dài bị kéo căng, hoặc kẹp xong không ai biết kết nối có đạt hay không. Bài viết này giúp chọn đúng kẹp theo điểm kẹp và đúng cáp theo vị trí làm việc.

Bộ dây và kẹp nối đất gồm những gì?

Kẹp nối đất: điểm tiếp xúc quyết định chất lượng kết nối

Kẹp là bộ phận chạm trực tiếp vào vật cần nối đất. Nhiệm vụ của kẹp là tạo tiếp xúc điện chắc chắn và giữ tiếp xúc đó suốt thời gian làm việc. Kẹp cần hai điều: lực ép đủ mạnh để không tuột khi bị kéo nhẹ hoặc rung động, và răng kẹp đủ cứng, đủ sắc để cắn qua lớp sơn, gỉ sét, cặn bẩn tới kim loại nền.

Kẹp cá sấu thông thường không đạt cả hai điều này: răng mềm, lực ép yếu. Nhìn bên ngoài, kẹp vẫn đang bám trên vật, nhưng điện tích không có đường thoát tốt. Đây là lý do kẹp nối đất chuyên dụng khác hẳn kẹp điện thông thường.

Cáp nối đất và cuộn thu hồi cáp

Cáp là đường dẫn đưa điện tích từ kẹp về điểm nối đất. Vỏ cáp phải chịu được hóa chất, dầu mỡ và mài mòn tại hiện trường. Cáp Cen-Stat của Newson Gale dùng vỏ bọc Hytrel tiêu tán tĩnh điện, có dạng xoắn tự co rút và dạng thẳng.

Cuộn thu hồi giúp cáp tự rút về sau khi dùng, thay vì nằm trên sàn chờ bị cán qua, vướng người qua lại. Cuộn cũng tạo thói quen cất kẹp đúng chỗ, để lần làm việc sau kẹp luôn sẵn sàng.

Bộ cơ bản khác bộ dùng cho thiết bị tự kiểm tra ở điểm nào?

Bộ cơ bản, như dòng Cen-Stat, chỉ gồm kẹp, cáp và có thể kèm cuộn thu hồi. Bộ này tạo đường dẫn cho điện tích, nhưng không cho biết kết nối có đạt hay không. Người sử dụng phải tự kiểm tra theo quy trình riêng của cơ sở.

Thiết bị có chức năng tự kiểm tra, như dòng Bond-Rite, cần một cấu hình khác: kẹp và cáp hai lõi. Hai lõi cho phép mạch kiểm tra chạy tín hiệu đi và về qua điểm kẹp, đo được vòng nối đất. Vì vậy kẹp và cáp hai lõi đi theo đúng model thiết bị, không thay lẫn bằng kẹp, cáp thông thường.

Xem thêm: Giải pháp kiểm soát tĩnh điện trong khu vực có nguy cơ cháy nổ

Chọn kẹp theo điểm kẹp

Bề mặt có sơn, gỉ: cần răng kẹp cắn tới kim loại nền

Nhiều điểm kẹp trong nhà máy không phải kim loại sạch. Vành phuy thường có sơn, thành bồn có gỉ, điểm kẹp trên thiết bị bám cặn sản phẩm. Nếu răng kẹp chỉ chạm vào lớp sơn hay lớp gỉ, điện tích vẫn bị chặn lại ngay tại điểm kẹp.

Vì vậy, kẹp dùng cho bề mặt có phủ cần răng vonfram — cứng, giữ độ sắc lâu — để cắn xuyên lớp phủ tới kim loại nền.

Vành phuy, thành bồn: kẹp thường và kẹp nam châm khác nhau thế nào?

Với vành phuy, thành bồn mỏng, kẹp cơ khí là lựa chọn quen thuộc: hàm kẹp ôm vào mép kim loại, lực lò xo giữ kẹp bám chắc. Kẹp nam châm gắn trực tiếp lên bề mặt thép phẳng nhờ lực hút, hợp với điểm kẹp tạm thời hoặc vị trí khó đưa hàm kẹp vào.

Dù chọn loại nào, điều kiện chung vẫn là điểm tiếp xúc phải tới được kim loại dẫn điện. Gắn nam châm lên lớp sơn dày cũng không cho kết nối tốt hơn.

Vật chứa lớn như bồn và xe bồn: kẹp cỡ lớn, lực kẹp mạnh

Bồn chứa lớn, toa bồn và xe bồn có điểm kẹp ở vị trí cao, thành dày hoặc tai nối đất riêng. Kẹp nhỏ cho phuy không ôm hết điểm kẹp, dễ tuột khi xe rung hoặc ống mềm kéo theo.

Nhóm này cần kẹp cỡ lớn, hàm mở rộng, lực ép mạnh, giữ kết nối ổn định suốt thời gian xuất nhập. Với xe bồn, kẹp thuộc cấu hình của hệ thống giám sát riêng, nên phải chọn theo model hệ thống.

Xem thêm: Chống tĩnh điện khi sang chiết dung môi và hóa chất dễ cháy

Chọn cáp theo vị trí làm việc

Độ dài cáp theo khoảng cách tới điểm nối đất

Cáp phải đủ dài để tới điểm kẹp xa nhất tại vị trí làm việc, tính cả đường đi thực tế của cáp chứ không chỉ khoảng cách thẳng. Cáp thiếu chiều dài sẽ bị kéo căng, làm kẹp dễ tuột và cáp nhanh hỏng ở đầu nối.

Cáp thừa quá nhiều cũng gây phiền: cáp rối trên sàn, dễ bị xe nâng cán qua, vướng người làm việc. Độ dài phổ biến là 3, 5, 10 và 15 m; chọn mức gần nhất với nhu cầu thực tế.

Cuộn thu hồi cáp khi điểm làm việc di động

Ở điểm làm việc thay đổi vị trí, như điểm sang chiết lưu động hay nạp xả ngoài trời, cáp nằm trên sàn là cáp đang chờ hỏng: xe cán qua, người dẫm lên, vỏ cáp mòn dần rồi đứt ngầm mà mắt thường không thấy.

Bộ nối đất lưu động kèm cuộn thu hồi giải quyết đúng điểm này: cáp tự rút về sau khi dùng, gọn khi cất. Điểm làm việc càng di động, cuộn thu hồi càng đáng cân nhắc.

Cáp hai lõi là yêu cầu của thiết bị có chức năng kiểm tra

Thiết bị tự kiểm tra và hệ thống giám sát đo vòng nối đất qua chính sợi cáp. Muốn đo được, cáp phải có hai lõi: một đường cho tín hiệu đi, một đường cho tín hiệu về. Cáp một lõi thông thường không đáp ứng được yêu cầu này.

Khi chọn cáp cho thiết bị này, phải đối chiếu theo model thiết bị, không chỉ nhìn độ dài và loại kẹp. Dùng sai cáp, thiết bị có thể không kiểm tra được kết nối dù kẹp vẫn bám chắc.

Trả lời thắc mắc về dây và kẹp nối đất

Kẹp thường có dùng chung với thiết bị giám sát được không?

Thường là không. Thiết bị giám sát cần kẹp và cáp hai lõi đúng cấu hình của model để mạch kiểm tra chạy tín hiệu qua điểm kẹp. Kẹp thường một lõi chỉ tạo đường dẫn, không cho thiết bị đo được vòng nối đất. Khi nâng cấp lên thiết bị có kiểm tra, cần đối chiếu lại cả kẹp và cáp theo model.

Dây càng dài càng tốt có đúng không?

Không. Dây chỉ cần đủ dài tới điểm kẹp xa nhất tại vị trí làm việc. Dây quá dài gây rối, vướng và dễ bị cán hỏng; dây quá ngắn bị kéo căng, làm kẹp dễ tuột. Chọn độ dài theo khoảng cách thực tế, không chọn dài theo cảm tính.

Kẹp bị gỉ, bám sơn có dùng tiếp được không?

Cần xem răng kẹp còn cắn được tới kim loại nền hay không. Răng kẹp mòn hoặc bám cặn dày chỉ chạm vào lớp phủ bên ngoài, kết nối không đạt dù kẹp vẫn bám chắc. Kẹp như vậy cần được vệ sinh, kiểm tra lại, và thay thế khi răng không còn đáp ứng.

Một bộ dây kẹp dùng luân phiên cho nhiều điểm được không?

Được, với điều kiện mỗi điểm chỉ làm việc khi đang được nối đất. Khi tháo kẹp sang điểm khác, điểm cũ mất kết nối ngay. Hai điểm cùng làm việc trong một thời điểm thì mỗi điểm cần một bộ riêng.

TVPE — đại diện chính hãng Newson Gale tại Việt Nam

Công ty CP Thiết bị Tân Việt Phát (TVPE) là đại diện chính hãng của Newson Gale (Anh) tại Việt Nam. Thiết bị do TVPE cung cấp là hàng chính hãng, đầy đủ CO/CQ và được cung cấp theo đơn đặt hàng. TVPE chuyên thiết bị an toàn phòng nổ cho khu vực có nguy cơ cháy nổ, gồm cả lĩnh vực nối đất chống tĩnh điện.

TVPE tư vấn chọn kẹp, cáp và thiết bị theo đúng ứng dụng thực tế. Khách hàng vui lòng cung cấp vật liệu đang xử lý, công đoạn, thiết bị cần nối đất và điều kiện môi trường để được tư vấn phù hợp. TVPE có văn phòng tại Vũng Tàu, Quảng Ninh và Hà Nội, giao hàng toàn quốc.

Website: https://tvpe.vn/ — Hotline đặt hàng: 0937.366889