Trong nhà máy xử lý bột, tĩnh điện phát sinh suốt dọc dây chuyền, từ ống vận chuyển tới điểm đóng bao. Nhiều nhà máy chỉ nối đất vài thiết bị chính và bỏ sót điểm nguy hiểm nhất. Bài viết này chỉ rõ tĩnh điện phát sinh ở đâu, vị trí nào cần giải pháp gì trong kiểm soát tĩnh điện trong xử lý bột.

Tĩnh điện phát sinh ở đâu trong dây chuyền xử lý bột?

Bột chuyển động qua ống, máng, vít tải, máy nghiền và máy trộn

Tĩnh điện sinh ra mỗi khi bột tiếp xúc rồi tách khỏi một bề mặt khác: chảy trong ống, trượt qua máng, qua vít tải, máy nghiền và máy trộn.

Điện tích bám trên hạt bột và thành thiết bị: có đường dẫn xuống đất thì thoát đi liên tục, không có thì tích dần theo thời gian vận hành.

Điểm nạp xả là nơi nguy cơ tập trung nhất

Tại điểm nạp và xả, bột rơi tự do từ trên cao xuống bao hoặc phễu hứng, tạo điện tích lớn và làm tung bụi quanh điểm rơi.

Đây cũng là nơi người vận hành đứng sát bên, thao tác thay bao và di chuyển vật chứa liên tục trong ca, nên thường là vị trí cần kiểm soát trước tiên.

Bụi bột lơ lửng cũng là môi trường có thể cháy

Không phải loại bột nào cũng cháy; khả năng cháy của bụi bột tùy thuộc vào vật liệu và phải do nhà máy đánh giá. Nhưng với bột có khả năng cháy, đám mây bụi quanh điểm nạp xả là môi trường dễ cháy.

Vật dẫn bị tích điện có thể phóng tia lửa vào đó. Tia lửa có thể gây cháy nếu đủ năng lượng và gặp môi trường dễ cháy trong điều kiện thích hợp. Nối đất là một biện pháp kiểm soát tĩnh điện, giúp hạn chế tích điện trên các đối tượng dẫn điện phù hợp.

Giải pháp cho từng vị trí trên dây chuyền

Mỗi vị trí có một vấn đề riêng; giải pháp phải xử lý đúng vấn đề đó.

Thiết bị cố định bằng kim loại: máy nghiền, máy trộn, máy sấy

Đây là các thiết bị lắp cố định. Vấn đề là thiết bị tích điện khi vận hành, nhưng chưa chắc đã dẫn điện tốt xuống đất qua khung máy và nền nhà xưởng.

Giải pháp là tạo kết nối nối đất cho thiết bị về điểm đất của nhà máy, thay vì trông chờ bu-lông và khung đỡ. Kết nối phải kiểm tra lại sau mỗi lần tháo lắp, bảo trì.

Các đoạn nối giữa thiết bị: ống mềm và khớp nối cách điện

Giữa hai thiết bị thường có đoạn ống mềm, khớp nối hoặc đệm cách điện. Những đoạn này làm đứt đường dẫn xuống đất: thiết bị phía trước đã nối đất, phía sau vẫn cô lập về điện.

Giải pháp là kiểm tra đường dẫn qua từng đoạn nối, bổ sung cầu nối đẳng thế qua đoạn cách điện để điện tích có đường đi về đất. Đoạn nối tháo ra vệ sinh cũng phải được nối lại và kiểm tra.

Điểm nạp xả dùng bao FIBC loại C

Bao FIBC loại C khác hẳn thiết bị kim loại: bao bằng vải dệt có các thành phần dẫn điện, chế tạo để nối đất theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Kẹp gắn vào điểm nối đất riêng của bao, không gắn tùy ý lên thân bao.

Điều cần kiểm tra là đường dẫn điện qua chính chiếc bao, từ điểm gắn kẹp tới điểm đất, ở mức 1×10⁸ Ω trở xuống theo IEC 61340-4-4. Bao rách, mất sợi dẫn điện hoặc bám bẩn nặng thì đường dẫn không còn đạt, dù kẹp vẫn gắn đúng chỗ.

Xem thêm: Nối đất tĩnh điện trong ngành hóa chất

Duy trì kết nối nối đất trên dây chuyền bột

Bột bám và rung động làm tiếp xúc xấu dần theo thời gian

Dây chuyền bột rung liên tục, bột mịn bám vào mọi bề mặt: lớp bột giữa kẹp và kim loại, bu-lông cầu nối lỏng dần vì rung đều làm điện trở đường dẫn tăng theo thời gian.

Kết nối hôm nay đo đạt chưa chắc vài tháng sau vẫn đạt: điểm tiếp xúc trên dây chuyền bột xuống cấp nhanh hơn hẳn thiết bị tĩnh trong môi trường sạch.

Tháo lắp vệ sinh xong phải kiểm tra lại các kết nối đã tháo

Dây chuyền bột phải tháo vệ sinh thường xuyên: mở máy nghiền, thay ống mềm, tháo phễu. Mỗi lần tháo, các kết nối nối đất và cầu nối đẳng thế đều bị gỡ ra.

Lỗi hay gặp nhất là lắp lại thiết bị nhưng quên nối lại dây đất, hoặc nối lỏng tay. Nguyên tắc đơn giản: đoạn nào đã tháo phải được nối lại và kiểm tra trước khi chạy lại dây chuyền.

Vị trí nào cần giám sát liên tục thay vì chỉ kiểm tra định kỳ?

Vị trí ít thay đổi, dễ quan sát và dễ đo kiểm tra thì kiểm tra định kỳ có thể đáp ứng; chưa cần giám sát liên tục. Vị trí có hậu quả lớn khi mất nối đất, kết nối xuống cấp nhanh hoặc nằm khuất, khó kiểm tra thì nên giám sát liên tục.

Thiết bị giám sát theo dõi kết nối tại điểm làm việc và báo bằng đèn, giúp nhận biết trạng thái kết nối trong phạm vi chức năng kiểm tra của thiết bị. Hệ thống giám sát còn cung cấp tín hiệu ngăn khởi động hoặc yêu cầu dừng theo thiết kế tích hợp khi kết nối không đạt. Dây chuyền nhiều thiết bị có thể dùng hệ thống giám sát nhiều kênh cho nhiều điểm cùng lúc.

Xem thêm: Giải pháp kiểm soát tĩnh điện trong khu vực có nguy cơ cháy nổ

Trả lời thắc mắc về kiểm soát tĩnh điện trong xử lý bột

Bao FIBC loại C nối đất khác thiết bị kim loại ở điểm nào?

Khác ở đường đi của điện tích. Với thiết bị kim loại, điện tích đi qua thân kim loại tới điểm nối đất, chỉ cần kiểm tra điện trở của đường dẫn đó. Với bao FIBC loại C, điện tích phải đi qua chính vải bao có các thành phần dẫn điện, nên phải kiểm tra đường dẫn điện qua bao ở mức 1×10⁸ Ω trở xuống theo IEC 61340-4-4, gắn kẹp vào điểm nối đất do nhà sản xuất bao quy định.

Thiết bị đã bắt bu-lông chặt xuống sàn thép có cần nối đất thêm không?

Chưa chắc. Bu-lông và sàn thép không phải đường dẫn được kiểm chứng: giữa các kết cấu có thể có sơn, gỉ sét hoặc đệm cách điện làm tăng điện trở. Cách chắc chắn là đo đường dẫn từ thiết bị về điểm đất; nếu không ổn định, cần kết nối nối đất riêng cho thiết bị.

Bột không cháy thì có cần kiểm soát tĩnh điện không?

Nếu nhà máy đã đánh giá bột không có nguy cơ cháy, yêu cầu kiểm soát sẽ khác. Nhưng cần thận trọng: nhiều loại bột tưởng không cháy vẫn tạo bụi có khả năng cháy khi ở dạng hạt mịn lơ lửng trong không khí. Bột có nguy cơ hay không là việc nhà máy phải đánh giá; bài viết này chỉ nói về dây chuyền đã xác định có nguy cơ.

Nối đất xong có hết nguy cơ cháy nổ bụi bột không?

Không. Nối đất phù hợp giúp giảm nguy cơ phóng tia lửa từ các vật dẫn bị tích điện. Nguy cơ cháy nổ bụi bột còn phụ thuộc nồng độ bụi, thu bụi, thông gió, các nguồn lửa khác và quy trình vận hành. Nối đất cần được xem xét cùng các biện pháp an toàn khác theo đánh giá nguy cơ của cơ sở.

TVPE — đại diện chính hãng Newson Gale tại Việt Nam

Công ty CP Thiết bị Tân Việt Phát (TVPE) là đại diện chính hãng của Newson Gale (Anh) tại Việt Nam. TVPE chuyên về thiết bị an toàn cho khu vực có nguy cơ cháy nổ, trong đó nối đất chống tĩnh điện là một mảng chính. Thiết bị Newson Gale do TVPE cung cấp là hàng chính hãng, đầy đủ CO/CQ, cung cấp theo đơn đặt hàng. Với dây chuyền xử lý bột, TVPE tư vấn chọn thiết bị theo đúng vị trí và yêu cầu kiểm soát của từng nhà máy. Khách hàng vui lòng cung cấp loại bột đang xử lý, công đoạn chính, thiết bị và vật chứa cần nối đất, và điều kiện môi trường nơi lắp đặt. TVPE có văn phòng tại Vũng Tàu, Quảng Ninh và Hà Nội, giao hàng toàn quốc.

Website: https://tvpe.vn/ — Hotline đặt hàng: 0937.366889